Ikasle eta irakasleen konpetentzia digitalak unibertsitatean

Hona hemen Urtza Garayk 2017-2018 ikasturtean HEZikt graduondokoaren bigarren moduluko Ikasle eta irakasleen konpetentzia digitalak unibertsitatean izeneko ikasgaiari buruz egindako sintesia.

STUDY SKILLSIkasgai honetan ikasle eta irakasleen konpetentzia digitalak unibertsitatean zeintzuk izan behar duten landu dugu. Horretarako, irakasleen eta ikasleen gaitasun digitalak aztertu ditugu.

Ikasleei dagokionez, Europa mailan, zenbait herrialdetan, hezkuntza politikaren baitan definitu eta kokatu direla unibertsitateko ikasleen konpetentzia digitalak ikusi dugu. Bestalde Estatu Espainiarrean, graduko ikasketen ikasketa planetan zehazten dira gaitasun hauek. Hau da,unibertsitate bakoitzean ikasleen konpetentzia orokorrak eta berariazkoak definitzen dira. Orokorrak ikasle guztientzat dira, gradua edozein dela ere. Esaterako: pentsamendu kritikoa, arazoen ebazpena eta gisakoak. Berariazko konpetentziak graduari espresuki lotuta egoten dira, eta konpetentzia orokor eta berariazko horien ba itan, IKT konpetentziak egongo dira.

Horren aurrean, Ci2 proiektua sortu zuten CRUEk eta REBIUNek, elkarlanean. Baina DIGCOMPek indarra hartu ahala, marko horretara egokitzeko beharra ikusi zuten, euren webgunean bertan azaltzen duten moduan.

Irakasleen gaitasun digitalak unibertsitateko irakasleei rola aldatzera bideratu ditu. Europan, Boloniako prozesuaren eskutik etorri da, ikaskuntza-­irakaskuntza prozesuaren ulermenean eman den aldaketagatik. Hortaz irakaslearen eginbeharrak ondorengoak direla azaldu dugu:

  • Bere irakaskuntza eta ikaslearen ikaskuntzaren plangintza.
  • Ikasleak gidatu eta tutore-­lana.
  • Ikaskuntza autonomoa erraztea.
  • Ikaskuntza esanguratsua sustatzea.
  • Ikasleen ikaskuntza ebaluatzea.

TPACK ereduan amaitu da ibilbidea eta horrekin batera Unibertsitateko irakasleen gaitasun digitala definitzen duten dekalogoak sortu ditugu.

TPACK

Erreferentziak

  • CABERO, J.; MARÍN, V. y CASTAÑO, C. (2015). Validation of the application of TPACK framework to train teacher in the use of ICT. @tic. revista d’innovació educativa, 14, 13-22
  • UNESCO. (2011). UNESCO ICT Competency Framework for Teachers.

Konpetentzia digitalak Lanbide Heziketan

Hona hemen Iñaki Telleriak 2017-2018 ikasturtean HEZikt graduondokoaren bigarren moduluko Konpetentzia digitalak Lanbide Heziketan izeneko ikasgaiari buruz egindako sintesia.

Lehen atalean, Europa mailan, Estatu maila eta EAEn hezkuntza digitalean ditugun erreferentzia nagusiak ikusi ahal izan ditugu. Bigarren atalean, Lehen Hezkuntzan eta DBHn gaitasun digitalen garapenerako zein proposamen lantzen diren ere ikusi dugu, eta hirugarren gai honetan Lanbide Heziketan gaitasun horien lanketarako dagoen proposamena ere ezagutuko dugu.

LH_1_sintesiaDagoeneko argi izango dagoen bezala, Lanbide Heziketan gaitasun digitalen garapenean eragin handia dauka egun gauzatzen ari den aldaketa metodologikorako proposamenak. Erronketan oinarritutako ikaskuntza aktibo kolaboratiboak lanerako esparru aproposa aurkezten digu, gainerako zeharkako gaitasunak bezala, gaitasun digitalak landu ahal izateko.

1. Sarrerako profil digitala vs irteerako profil digitala

2014-2015 ikasturtean 4120 ikasleekin egindako autoebaluazioak Lanbide Heziketak jasotzen dituen ikasleen profil digitala zein den ulertzeko aukera eman zigun, horren inguruan hausnartzeko parada eskeini eta bi urteren ondoren ikasle horiek behar luketen profilaren inguruko hausnarketa abiatzea ere ekarri zuen.

Sarrera profilak emandako emaitzak etziren inondik inora espero genituenak izan eta ondorioz irteera profila ere ezin zuen izan nahi bezain asmo handikoa. Lehen urrats batetan gutxien garatutako gaitasunetan aurrerapausuak ematea izan genuen helburu. Urteekin aurrera egin dugu, baina bide asko dugu oraindik egiteko.

LH_sintesia_2

2. Irakasleen gaitasunetatik ikasleen gaitasunetara

Argi ulertuz ikasle gaituak lortzeko biderik eraginkorrena irakasle gaituak eta prestatuak izatea dela, argi izan dugu beti ere ezin dugula irakasleria gaitua izatera itxoin ikasleengan eragina izaten hasi ahal izateko. Urte askotan zehar garatu dira prestakuntza programak IKT sustatzaileei zuzenduta, irakasleei zuzenduta, etabar, baina ez genuen lortzen ikasgelako dinamikan eta ikasleengan eragina izatea. ETHAZIk proposatzen digun lanerako testuinguru horretan, jarduera digitalak lantzea izan da hartutako apustua.

LH_sintesia_3

Jarduera digital horiek material gehiena eta eraginkorrena irakasleen eskura ahalik eta erarik errezenean jartzea dute helburu. Zein gaitasun digital landuko den azaldu eta berau lantzeko proposamena ere barnebiltzen dute. Jarduera horiek, biltegi ireki batetan partekatzen dira Creative Commons lizentziapean.

3. Erreferentziak

  • Ferrari, A.; Brečko, B. eta Punie, Y. (2013). DIGCOMP: A Framework for Developing and Understanding Digital Competence in Europe. Hemendik jasoa: https://labur.eus/gkS5c
  • Future Classroom Toolkit The ‘Future Classroom Toolkit’ was developed within the EC-funded iTEC project (Innovative Technologies for an Engaging Classroom – FP7, Grant agreement Nº 257566) Hemendik jasoa: http://fcl.eun.org/toolkit
  • Karpati, A. (2011). UNESCO DIGITAL LITERACY IN EDUCATION Hemendik jasoa: https://labur.eus/dBBen
  • Eusko Jaurlaritza (2011). Ikastetxeetako teknologia heldutasunaren eredua. Hemendik jasoa: https://labur.eus/31iEf

Konpetentzia digitalak LHn eta DBHn

Hona hemen Josune Gerekak 2017-2018 ikasturtean HEZikt graduondokoaren bigarren moduluko Konpetentzia digitalen LHn eta DBHn izeneko ikasgaiari buruz egindako sintesia.

eki digitala TKonpetentzia digitalak, oinarrizko konpetentzia izanik, ikasle guztiei Ezagutzaren Gizartean moldatu ahal izateko baliabideak eskaini behar dizkie. Era berean, teknologia modu instrumentalean menderatzea baino gehiago izan behar du konpetentzia horrek; sarean dagoen informazioa kritikoki eta arduraz erabiltzeko gaitasuna eman behar du, eta bitarteko horietan modu sortzailean aritzekoa ere bai.

Eta nola garatu konpetentzia digitala hezkuntzan? IKTak ikas -arloetan txertatuz. Hau da, ikas- irakaskuntza prozesuan baliabide digitalak normaliza daitezen, horiek ikusezin bihurtzea da erronka nagusia, ikasgelako jardueretan txertatzea, ohiko eta eguneroko bihurtzeraino.

Eta zu Lehen Hezkuntzako edo DBHko irakasle bazina, nola txertatuko zenituzke IKTak zure ikas-arloan? Jakingo al zenuke ikas-arloko konpetentziekin batera konpetentzia digitala lantzen?

1. Informazio eta komunikazio teknologien bilakaera curriculumean

Konpetentzia digitalaren lanketaz hitz egiten hasi aurretik, Informazio eta Komunikazio Teknologiek (IKTek) Derrigorrezko Hezkuntzan izan duten bilakaeraren inguruan eta bere lanketarako bide egokienaz hausnartzea eskatuko da eta ondorengo iritzien inguruko hautua egitea:

Konpetentzia digitala lantzeko egokiena, eduki propioa duen “IKT” ikas-arloa definitzea da eta arlo hori Lehen Hezkuntzan eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan txertatzea.

Konpetentzia digitala ikas-arloen bitartez eta horietan integratuz landu behar da, ez modu espezifikoan soilik.

IKTen bilakaera

2. Konpetentzia digitalaren lanketaren adibidea EKI proiektuan: ikas-arloen arteko osotasuna

Ikastolen Elkarteak Euskal Curriculumaren markoaren baitan garatu duen EKI proiektuan konpetentzia digitalaren lanketa nola bideratu den azaltzen da modu oso laburrean. Bertan, aurretik aipatu bezala, konpetentzia digitala ikas-arloetan integratuz lantzen dela ikusten da eta ikas-arloen arteko osotasunari eman zaion garrantzia ere azpimarratzen da.

Osotasuna

Euskal Curriculuma, “ikaslearen irteera-profilean oinarritutako curriculuma” da. Irteera profila hobeto islatzen duten elementuak (beste osagaiekin batera) oinarrizko konpetentziak dira, hau da, bizitzarako beharrezkotzat jotzen direnak. Konpetentzia digitalak, oinarrizko konpetentzia izanik, ikasle guztiei Ezagutzaren Gizartean moldatu ahal izateko baliabideak eskaini behar dizkie.

Hori horrela, derrigorrezko hezkuntza amaitzen duen ikaslea profil horrekiko konpetente digitala izango da eta kultura digitalean aritzeko gaitua egongo da.

EKI proiektuaren markoan, etapa desberdinetarako irteera profila, Europako DIGCOMP-Digital Competence markoaren baitan zehaztu dugu bere bost dimentsioetan eraginez: Informazioa, komunikazioa, edukiak sortzea, segurtasuna eta arazoak bideratzea.

Lehen Hezkuntza eta DBHrako idatzitako irteera profilen dokumentuak eskaintzen zaizkio ikasleari eta taldeka horien arteko konparaketa egin behar dute.

Eta azkenik, EKI proiektua adibide moduan hartutako bertako IKT jarduera batzuk aztertzea eta sailkatzea eskatzen da. Jarduera horietan zein konpetentzia digital lantzen den eta zein mailatan identifikatu beharko da Jarduera horiek irakurri eta aztertzeko, IKASGUNE plataformara sartzeko aukera eskaintzen da.

Plataformaren helbidea: eki12.ikasgune.eus (erabiltzailea: demoikaslea01 / pasahitza: pasahitza)

Azkenik gogoratu, txantiloia osatua duzunean bere URLa gehitu behar duzula zereginean.

3. Erreferentziak

  • Ikastolen Elkartea (2012). Euskal Curriculuma: Hezkuntza eta Curriculum Proiektuaren Markoa. Donostia: Ikastolen Elkartea.
  • Ikastolen Elkartea (2012). Euskal Curriculuma: Markoaren eskema. Donostia: Ikastolen Elkartea.
  • Askoren artean (2012). Tendencias emergentes en educación con TIC. Barcelona: Associació Espiral, Educació i Tecnologia.
  • Area, Manuel (2015). “Reinventar la escuela en la sociedad digital. Del aprender repitiendo al aprender creando”, en Margarita Poggi (coord..). Mejorar los aprendizajes en la educación obligatoria: políticas y actores. Buenos Aires: IIPE-UNESCO.

Konpetentzia digitalen marko orokorra

Hona hemen Amaia Arroyok 2017-2018 ikasturtean HEZikt graduondokoaren bigarren moduluko Konpetentzia digitalen marko orokorra izeneko ikasgaiari buruz egindako sintesia.

keyboard-2930380_1920Bigarren moduluko lehenengo atalean, gainerako gaien oinarria lantzen hasi gara. Horretarako, Europa mailan, estatu mailan eta EAEn dauden egungo hezkuntza digitalaren gaineko erreferentzia garrantzitsuenak ezagutu ditugu. Horrez gain, konpetentzia hitzaren esanahi pedagogikoa argitzen saiatu gara, gainerako gaien oinarri dena konpetentzia digitalaren eremuan. Azkenik, geure konpetentzia digitalari buruz hausnartzeko bidea zabaldu dugu.

1. Konpetentzia digitala ulertzea: oinarri pedagogikoak eta erreferentziazko markoak

Konpetentzia digitalari buruz hitz egiten hasi aurretik, konpetentzia hitzaren esanahia argitzea komeni da, ikuspuntu pedagogikoa oinarri hartuta. Hezkuntza Sailak definizio hau jasotzen du, gure iparra izan behar dena:

Konpetentzia da “eskaera konplexuei erantzuteko eta zereginak egoki burutzeko ahalmena. Trebetasuna praktikoak, jakintzak, motibazioa, balio etikoak, jarrerak, emozioak eta gizartearen eta jokabidearen beste osagai batzuk elkarrekin mobilizatzea eskatzen du, ekintza ganorazkoa izan dadin”. (ELGA, DeSeCo, 2002).

Beraz, argi utzi behar dugu konpetentzia ez dela zerbait egiteko trebetasuna soilik, ezta lehia edo norgehiagoka ere. Beraz, konpetentzia digitala ez da gailuak erabiltzea soilik: haratago doa.

Azken hamarkadan, lan handia egin da konpetentzia digitala zehazte edo arautze aldera. Ondoko infografian, erreferentzia-marko azpimarragarrienak jaso ditugu:

KDren-marko-orokorrak
1. irudia: Konpetentzia Digitala: erreferentziazko marko orokorren kronograma (Arroyo Sagasta, A.)
Argi dagoena zera da: DIGCOMP markoa oinarri sendoa izan zen gainerako pauso guztiak emateko garaian, beraz, erreferentzia sendoena dela esan daiteke. Horregatik, bai INTEFek bai Heziberrik marko horretan oinarritzen dituzten beren proposamenak.
Print
2. irudia: Konpetentzia Digitalaren 5 eremuak (Arroyo Sagasta, A.)

2. Nork bere konpetentzia digitalari buruz hausnartzeko beharra

Irakasleak garen edo hezkuntzan lan egiten dugun heinean, gure ikasleek konpetentzia digitala garatzeko duten eskubideaz jabetu behar gara: curriculumak jasotzen duen eskubidea eta betebeharra da, beraz, ez da aukerazko kontua. Ezin diogu muzin egin, gustatzen ez zaigula edo abilak ez garela argudiatuz.

Hori dela eta, irakasleok eman beharko genukeen lehenengo pausoa da geure konpetentzia digitalari buruz hausnartzea: guk geuk garatu beharreko konpetentzia da, gure ikasleei laguntzeko bidean. Horretarako, oso tresna erabilgarria da IKANOS autodiagnostiko testa, baina abiapuntua besterik ez da: formazioa eta etengabeko prestakuntza dira benetako aliatuak.

3. Erreferentziak

  • Arroyo-Sagasta, A. (2017). Docentes y escuelas que aprenden en la Red: estudio sobre competencia digital, entornos personales de aprendizaje y entorno organizacional de aprendizaje de Arizmendi Ikastola (doktorego-tesia). UNED, España. Hemendik jasoa: https://labur.eus/JkRwl
  • Carretero, S.; Vuorikari, R. eta Punie, Y. (2017). DigCopmp 2.1: The Digital Competence Framework for Citizens with wight proficiency levels and examples of use, EUR 28558 en, DOI:10.2760/38842. Hemendik jasoa: https://labur.eus/MUgJb
    • Gaztelerara itzulpena: Román, A. (2017). Plan de Alfabetización Tecnológica de Extremadura. Competencia Digital. DIGCOMP 2.1. Hemendik jasoa: https://la-bur.eus/kqA2m
  • Berritzegune Nagusia (d.g). Irakasleen Konpetentzia Digitalaren mapa. Hemendik jasoa: https://labur.eus/Hxcwx
  • INTEF (2017): Marco Común de Competencia Digital Docente – Octubre 2017. Hemendik jasoa: https://labur.eus/PWuiL