Hizkuntzen i(ra)kaskuntza: marko teoriko orokorra

Hona hemen Hiart Legarrak 2017-2018 ikasturtean HEZikt graduondokoaren laugarren moduluko Hizkuntzen i(ra)kaskuntza: marko teoriko orokorra izeneko ikasgaiari buruz egindako sintesia.


Hizkuntzak i(ra)kasteko hainbat metodo daudela ikusi dugu (metodo tradizionalak, ikuspegi komunikatiboa…). Dena den, ezin dugu esan baliozko ikuspegi metodologiko bakarra dagoenik; ez dago ikasle guztientzat eta testuinguru guztietan balio duen metodorik.

Gainera, teknologia berrien eraginez, hizkuntzak i(ra)kasteko modu berriak (b-learning, e-learning…) zabaltzen ari dira.

Irakasleen erronka nagusia da hizkuntzak i(ra)kasteko metodologia eraginkorra eta baliabide teknologiko aproposak uztartzea. Horregatik, irakasleek denbora hartu behar dute metodologia ezberdinak zein teknologiak eskaintzen dituen baliabide eragingarriak ezagutzeko eta baliatzeko. Era berean, garrantzitsua da ikasleek ikas dezaten sareak eskaintzen duen informazio guztia ondo kudeatzen eta erabiltzen.

Gai honetan hizkuntzen i(ra)kaskuntzarako erabilgarri diren hainbat IKT baliabide ikusi ditugu, baita beste batzuk partekatu ere (1.1 jardueran IKT baliabide gehiago zerrendatu dira, guztion artean). Ondoren, ikastunitate bat sortzeko saiakera egin da, metodologia eta baliabide horietako batzuk bateratuta (1.2 jardueran idazmena lantzeko ikastunitate bat prestatu da, elkarlanean).

E-­learning aplikatua enpresan

Hona hemen Mertxe Gordillok 2017-2018 ikasturtean HEZikt graduondokoaren hirugarren moduluko E-­learning aplikatua enpresan izeneko ikasgaiari buruz egindako sintesia.

e-learning_enpresanFormazioa edo prestakuntza ez da bakarrik unibertsitateen gauza. E-learning-ak enpresan ere badu bere lekua, eta aldaketa-prozesuen eragile izan daiteke: aldaketa kulturalen, metodologikoen eta teknologikoen eragile, hain zuzen ere. Nolakoak dira prestakuntza-prozesuak enpresatan? Zer eragin du e-learning-ak horiengan? Zer plataforma edota eduki landu daitezke? Enpresen prestakuntza-prozesuetan e-learning-ak dituen inplikazioak ulertzen saiatuko gara.

1. Oinarrizko ezaugarriak

Enpresatan prestakuntzaz ari garenean, hiru ezaugarri izan ditugu beti kontuan:

  1. Prestakuntzaren eraginkortasuna
  2. Sistemaren malgutasuna
  3. Metodologiaren egokitasuna

Horregatik, oso garrantzitsua da teknologia oso egonkorra izatea eta irakasle ezin hobeak izatea. Gaur egungo langileentzat pentsatutako sistema eta metodologia.

e-leaning_enpresan_1

2. Nola ulertzen dugu Blended Learning-a?

Aldez aurretiko prestakuntzak desabantaila batzuk ditu e-learningen ondoan. Alde batetik, logistika esfortzu handia eskatzen du eta horrek nahiko garesten du prestakuntzaren kostua. Gainera, une eta gune berdinean egotea eskatzen du.

e-learning_enpresean_2E-learning-ean, berriz, edonon eta edonoiz dago gure esku. Baina autoikaskuntza bada, motibazioa asko kontrolatu behar da, esperientzia pertsonalizatua izateko eta ikaskuntza pasiboa izan ez dadin.

Blended learning-ean, ordea, irakaslearekin momentu txikiak daude, txikiak baino garrantzitsuak. Plataforman bertan egiten dira jarduerak eta irakaslearekin ere leku berdinean egiten dira.

3. Flipped Classroom metodologia

e-learning_enpresan_3

Lehen esan bezala, ikas-irakaskuntza prozesu guztia plataforman bertan egin dezakegu.
Zerbitzu guztiak behar guztiei erantzuteko

e-learning_enpresean_4

4. Erreferentziak

  • Álvarez, Carlos (2003).  E-learning: ¿cómo afrontarán las empresas los retos en formación de empleados
  • Clark, R. C.; Mayer, R. E. (2002). E-Learning and the Science of Instruction: Proven Guidelines for Consumers and Designers of Multimedia Learning, Jossey-Bass/Pfeiffer, San Francisco,California.
  • Horton, W. (2000). Designing Web-Based Training: How to Teach Anyone Anything Anywhere Anytime, John Wiley & Sons, New York

El e-learning en la universidad

Hona hemen Lourdes Guàrdiak 2017-2018 ikasturtean HEZikt graduondokoaren hirugarren moduluko El e-­learning en la universidad izeneko ikasgaiari buruz egindako sintesia.

e-learning_unibertsitatean_1En un entorno digital podemos crear contextos o escenarios para aprender. El modelo pedagógico y los recursos tecnológicos de esos contextos condicionan los procesos de enseñanza y aprendizaje. Por lo tanto, para diseñar contextos de e-learning, necesitamos saber qué es el e-learning, qué rol tienen las TIC en esos contextos y, sobre todo, el modelo educativo que los respalda. ¿Serías capaz de tomar todas estas decisiones? Para ayudarte en esta tarea, revisaremos cómo ha evolucionado el concepto de aprendizaje a distancia hacia el concepto de e-learning, cuáles son las tendencias actuales en relación al uso de las TIC en la universidad, y conoceremos el caso de la UOC como un ejemplo que puede inspirarnos en nuestras futuras acciones profesionales.

1. Evolución de la educación a distancia (ED) al e-learning

La evolución de la educación abierta y a distancia (ED) en la última década, básicamente se ha dado por la introducción paulatina y continua de las TIC. Este fenómeno está provocando un cambio importante en los modelos educativos, que obliga a replantear las metodologías de enseñanza y aprendizaje, el rol del profesorado y el de los  contenidos y recursos de aprendizaje.

Veamos cómo se ha dado esta evolución de la ED según Garrison y Anderson, quiénes nos hablan de 4 generaciones:

e-learning_unibertsitatean_2

2. Visualización de los modelos educativos con TIC

Según el apoyo prestado por las TIC, los modelos educativos pueden ir de menor a mayor dependencia de éstas, resultando ser modelos complementarios o suplementarios. En función del nivel de uso de las TIC nos situaremos en un punto concreto del contínuum del e-learning.

e-learning_unibertsitatean_3

3. Modelo educativo centrado en el estudiante y completamente en línea; el ejemplo de la UOC

El modelo educativo de la UOC se centra en la actividad del estudiante, no en los contenidos, sino en la actividad de aprendizaje que ha sido diseñada previamente por un equipo de profesores y profesionales del diseño pedagógico. Dicha actividad, conducida por un profesor experto en docencia en entornos en línea, deberá facilitar el desarrollo de competencias al estudiante. Y al mismo tiempo, para que un modelo se mantenga actualizado y ofrezca calidad educativa es necesario que investigue sobre la práctica llevada a cabo para implementar mejoras permanentemente.

e-learning_unibertsitatean_4.pngFigura 2. Representación del modelo educativo de la UOC; la actividad de aprendizaje en el centro, apoyada por los recursos, el equipo docente y la colaboración y comunidad en  red. Todo ello retroalimentándose continuamente de la investigación sobre la práctica y promoviendo la innovación.

4. Referencias

  • Barberà, E. (2008). Aprende e-learning. Barcelona: Paidós
  • Bates, A. W y Sangrà, A. (2014). La gestión de la tecnología en la educación superior. Barcelona: Octaedro
  • Presentación de la Primera Universidad en línea del Mundo creada en 1996: la UOC. Video disponible en: https://www.youtube.com/watch?v=kmSVpDEfH64
  • Gros, B. et al. (coord) (2009). El modelo educativo de la UOC. Evolución y perspectivas. Disponible en: https://labur.eus/40gRz

E-­learning-­erako baliabideak

Hona hemen Amaia Arroyok 2017-2018 ikasturtean HEZikt graduondokoaren hirugarren moduluko E-­learning-­erako baliabideak izeneko ikasgaiari buruz egindako sintesia.

3.1_baliabideakSarean, komunikazioa aldatu egiten da; beraz, informazioa beste formatu batzuetan eman beharko genuke, testuaz haratago. Gaur egun, bideoa da gehien kontsumitzen dugun formatua, baina badira beste zenbait ere. E-learning-ak sarearen errealitate hori kontuan hartu behar du eta edukiak hainbat formatutan eskaini. Horrela, eskaintza oparoagoa izateaz gain, aniztasunari erantzun ahal izango diogu, denok ez baitugu informazioa modu berean jasotzeko erraztasuna. Hori lortzeko, hainbat tresna digital ditugu eskura. Zer motatako tresnak daude? Nola sailkatzen dira? Zer eskaintzen dute? Modulu honetan, horietako tresna batzuk ezagutuko ditugu eta horien erabilerari buruz hausnartuko dugu.

1. Komunikazio digitala ulertzea eta e-learning-erako baliabideak sailkatzea

1.1. Komunikazio digitalaren ezaugarriak

  • Interakzioa: pertsonen arteko hartu-emana ahalbidetzen du, espazio-denbora eskema apurtuz. Urrun eta momentu berean ez dauden pertsonen arteko komunikazioa ahalbidetzen da sarean.
  • Kolaborazioa: aurrekoarekin ildotik, espazio-denbora eskema apurtuta kolaboratzea ahalbidetzen du.
  • Informazio kopurua: komunikazio digitalean mugitzen den informazio kopuruak mugarik ez duela esan genezake.
  • Interaktibitatea: erabiltzaileek aurkeztutako informazioaren kontrola izan dezakete. Batzuetan, kontrol handia dute (informazioa gehitu, aldatu, ezabatu…) eta, bestetan, txikiagoa (ordena erabaki, iruzkinak egin…). Horri esker, informazioaren eta erabiltzailearen arteko komunikazioa ahalbidetu daiteke.

1.2. Komunikazio digitalaren formatuak eta erabilerak

E-learning-ari dagokionez, formatu bat edo beste bat aukeratzeko, honako galdera hau egin behar diogu geure buruari: zertarako? Argi eta garbi izan behar dugu sortzen dugun edukiaren helburua, horrek emango baitigu formatua eta tresna digitala aukeratzeko gakoa. Formatu edo tresna digital bat aukeratzeko arrazoia ezin da gustuaren araberakoa izan, formatu bakoitzak helburu jakin batzuk izan baititzake.

Hona hemen formatu batzuen zenbait erabilera jasotzen dituen taula:

3.1_formatua_zertarakoa

1.3. E-learning-erako baliabideen sailkapena

“Zertarako?” galdera buruan izanda, tresna digital egokia aukeratzeko gakoak eman diezazkiguke.

Hona hemen tresna digitalen sailkapena egiteko proposamen bat:

Tresna_digitalen_sailkapena
1. irudia: Hezkuntzarako tresna digitalen sailkapena (Arroyo-Sagasta, A.)

2. Hezkuntzarako tresna digitalen hitzapasa

Hona hemen partaide guztion artean sortutako hitzapasa:

Hitzapasa_2017-18

3. Erreferentziak

  • Kaplún, M. (1998): Una pedagogía de la comunicación. Ediciones de la Torre, Madrid.
  • Moreira, M. A. (2008). La innovación pedagógica con TIC y el desarrollo de las competencias informacionales y digitales. Investigación en la Escuela, (64), 5-18. Hemendik jasoa: https://labur.eus/WvxHK
  • Cacheiro-González, M. L. (2011). Recursos educativos TIC de información, colaboración y aprendizaje. Pixel-Bit: Revista de medios y educación, (39), 69-81. Hemendik jasoa: https://labur.eus/fGJYX

Pentsaera konputazionalerako tresna aplikatuak eskolan

Hona hemen Edurne Larrazak 2017-2018 ikasturtean HEZikt graduondokoaren bigarren moduluko Pentsaera konputazionalerako tresna aplikatuak eskolan izeneko ikasgaiari buruz egindako sintesia.

PKGooDefinizioz, pentsaera konputazionala pentsaera prozesu bat da zeinarekin, konputagailu baten bitartez problema baten ebazpena aurrera eramango den.

Programazioaren eta konputazioaren bitartez pentsaera-konputazionala garatu egiten dela ez dago zalantzarik. Galdera da ea pentsaera-konputazionala beste arloetan landuta eragina izan ote dezakeen programazioaren irakaskuntzan.

Gu ezagunetik abiatu gara. Code.org tresnak programazioaren oinarriak lantzeko tresna ugari eskaintzen dizkigu eta “Artista” edo marrazketarako tresna aukeratu dugu.

Tresna honen bitartez, pentsaera konputazionalaren ondorengo eremuak landu ditugu:

poster

Kontzeptuak:

  • Logika aurkitu: inguruneak eskaintzen dizkigun tresnak nola dira baliagarriak eskatzen zaigun marrazkia irudikatzeko? Geometria, angeluak, eta abar erabili beharko ditugu.
  • Deskonposaketa: edozein irudi marraztu behar izan dugula ere, bere alde eta  angeluetan deskonposatu behar izan dugu. Irudiak konplikatzen joan dira eta deskonposaketa gero eta gehiago egin behar izan dugu.
  • Algoritmoak: deskonposaketa inguruneak eskaintzen dizkigun tresnen arabera egin behar izan da. Horrek eramaten gaitu problemaren atal txiki horietako bakoitza, tresna edo kode-bloke batekin egin ahal izatera. Horrela irudia osatuko zuen algoritmoa egin dugu.
  • Ereduak: aurretik eginak genituen irudiak oso baliagarriak izan dira. Azken batean logika bat jarraituz, karratua, pentagonoa, hexagonoa eta abar marrazteko eredu bera jarrai daiteke. Baita zirkunferentzia marrazteko ere!
  • Abstrakzioa: zirkunferentzia arku itxi bat bezala ikus dezakegu, bada ere alde askotako poligono bat. Zenbat aldetako poligonoa marraztu beharko genuke gure begiak engainatzeko?
  • Ebaluazioa: Marraztu al du Artistak espero genuena? Ezezkotan, non erratu da/gara?

Hurbilpenak

  • Aritu: zirkunferentziaren ataza egin aurretik zeregin sinpleagoetan jardun gara eta esperimentatzeko tartea izan dugu. Zirkunferentziaren zereginean ere jardun zitekeen esperimentatzen.
  • Sortu: pentsaturiko pausuak praktikan jarri, errepikapenen blokea, aurrera egiteko blokea eta zenbat pixel, biratzeko blokea eta zein norabide eta zenbat gradutan.
  • Araztu: ebaluazio egoki baten ondoren akatsak non dauden bilatu egin behar da eta horiek zuzendu.
  • Eutsi tinko: askotan emaitza ez da lehenengoan atera eta batzuetan gogoa ere izan dugu Artista pikutara bidaltzeko, baina eutsiz gero, lortu egiten da emaitza zuzena eta ah zer poza orduan!
  • Kolaborazioa: ez da izan jarduera hauen helburu nagusia. Ariketak ez ziren oso zabalak eta oro har nork bere kabuz egitekoak baziren ere, kasu batzuetan lankideen laguntza behar izan dugu. Dena den, programazioko proiektu handiagoetan oso ohikoa izaten da lana banatzea, deskonposaketaren zatiak lankideen artean banatzea, lana erosoago egin ahal izateko. Gerora, zati horiek batu egin beharko dira eta horrek kolaborazio maila handia eskatzen du ezin baitira gauzak nork bere erara egin, besteak ere kontuan hartu behar dira.

Irakurgaiak aukera eman digu ikusteko hauetako eremu bakoitza landu daitekeela beste arloetan ere, ez da bakarrik programazioan edo informatikan lantzen den zerbait. Gainera, pentsaera konputazionala garatuta izatea lagungarria izan daiteke beste hainbat arlotan. Dena den, Good (and Bad) Reasons to Teach All Students Computer Science irakurgaian adierazten den bezala, informatika, programazioa eta horrelakoak lantzeak pentsaera konputazionala garatzen badute ere, edo beste arloetan pentsaera konputazionala lantzen bada ere, oso zaila da ezagutza transferentzia egitea arlo batetik bestera. Horregatik galdera gisa planteatzen dugu:

pentsaera konputazionalaren eremu bat lantzen ari garenean, lagungarri izan al daiteke hori esplizitu egitea?

 Adibide gisa, testu baten deskonposaketa egiten ari bagara hizkuntza ikasgai batean, ikasleak ohartaraztea testua bere osotasunean ezin dela landu eta zati txikiagoetan banatu egin behar dela eta hori ez dela bakarrik gertatzen testuekin baizik eta oro har sortzen diren problemekin.

Ikasle eta irakasleen konpetentzia digitalak unibertsitatean

Hona hemen Urtza Garayk 2017-2018 ikasturtean HEZikt graduondokoaren bigarren moduluko Ikasle eta irakasleen konpetentzia digitalak unibertsitatean izeneko ikasgaiari buruz egindako sintesia.

STUDY SKILLSIkasgai honetan ikasle eta irakasleen konpetentzia digitalak unibertsitatean zeintzuk izan behar duten landu dugu. Horretarako, irakasleen eta ikasleen gaitasun digitalak aztertu ditugu.

Ikasleei dagokionez, Europa mailan, zenbait herrialdetan, hezkuntza politikaren baitan definitu eta kokatu direla unibertsitateko ikasleen konpetentzia digitalak ikusi dugu. Bestalde Estatu Espainiarrean, graduko ikasketen ikasketa planetan zehazten dira gaitasun hauek. Hau da,unibertsitate bakoitzean ikasleen konpetentzia orokorrak eta berariazkoak definitzen dira. Orokorrak ikasle guztientzat dira, gradua edozein dela ere. Esaterako: pentsamendu kritikoa, arazoen ebazpena eta gisakoak. Berariazko konpetentziak graduari espresuki lotuta egoten dira, eta konpetentzia orokor eta berariazko horien ba itan, IKT konpetentziak egongo dira.

Horren aurrean, Ci2 proiektua sortu zuten CRUEk eta REBIUNek, elkarlanean. Baina DIGCOMPek indarra hartu ahala, marko horretara egokitzeko beharra ikusi zuten, euren webgunean bertan azaltzen duten moduan.

Irakasleen gaitasun digitalak unibertsitateko irakasleei rola aldatzera bideratu ditu. Europan, Boloniako prozesuaren eskutik etorri da, ikaskuntza-­irakaskuntza prozesuaren ulermenean eman den aldaketagatik. Hortaz irakaslearen eginbeharrak ondorengoak direla azaldu dugu:

  • Bere irakaskuntza eta ikaslearen ikaskuntzaren plangintza.
  • Ikasleak gidatu eta tutore-­lana.
  • Ikaskuntza autonomoa erraztea.
  • Ikaskuntza esanguratsua sustatzea.
  • Ikasleen ikaskuntza ebaluatzea.

TPACK ereduan amaitu da ibilbidea eta horrekin batera Unibertsitateko irakasleen gaitasun digitala definitzen duten dekalogoak sortu ditugu.

TPACK

Erreferentziak

  • CABERO, J.; MARÍN, V. y CASTAÑO, C. (2015). Validation of the application of TPACK framework to train teacher in the use of ICT. @tic. revista d’innovació educativa, 14, 13-22
  • UNESCO. (2011). UNESCO ICT Competency Framework for Teachers.

Konpetentzia digitalak Lanbide Heziketan

Hona hemen Iñaki Telleriak 2017-2018 ikasturtean HEZikt graduondokoaren bigarren moduluko Konpetentzia digitalak Lanbide Heziketan izeneko ikasgaiari buruz egindako sintesia.

Lehen atalean, Europa mailan, Estatu maila eta EAEn hezkuntza digitalean ditugun erreferentzia nagusiak ikusi ahal izan ditugu. Bigarren atalean, Lehen Hezkuntzan eta DBHn gaitasun digitalen garapenerako zein proposamen lantzen diren ere ikusi dugu, eta hirugarren gai honetan Lanbide Heziketan gaitasun horien lanketarako dagoen proposamena ere ezagutuko dugu.

LH_1_sintesiaDagoeneko argi izango dagoen bezala, Lanbide Heziketan gaitasun digitalen garapenean eragin handia dauka egun gauzatzen ari den aldaketa metodologikorako proposamenak. Erronketan oinarritutako ikaskuntza aktibo kolaboratiboak lanerako esparru aproposa aurkezten digu, gainerako zeharkako gaitasunak bezala, gaitasun digitalak landu ahal izateko.

1. Sarrerako profil digitala vs irteerako profil digitala

2014-2015 ikasturtean 4120 ikasleekin egindako autoebaluazioak Lanbide Heziketak jasotzen dituen ikasleen profil digitala zein den ulertzeko aukera eman zigun, horren inguruan hausnartzeko parada eskeini eta bi urteren ondoren ikasle horiek behar luketen profilaren inguruko hausnarketa abiatzea ere ekarri zuen.

Sarrera profilak emandako emaitzak etziren inondik inora espero genituenak izan eta ondorioz irteera profila ere ezin zuen izan nahi bezain asmo handikoa. Lehen urrats batetan gutxien garatutako gaitasunetan aurrerapausuak ematea izan genuen helburu. Urteekin aurrera egin dugu, baina bide asko dugu oraindik egiteko.

LH_sintesia_2

2. Irakasleen gaitasunetatik ikasleen gaitasunetara

Argi ulertuz ikasle gaituak lortzeko biderik eraginkorrena irakasle gaituak eta prestatuak izatea dela, argi izan dugu beti ere ezin dugula irakasleria gaitua izatera itxoin ikasleengan eragina izaten hasi ahal izateko. Urte askotan zehar garatu dira prestakuntza programak IKT sustatzaileei zuzenduta, irakasleei zuzenduta, etabar, baina ez genuen lortzen ikasgelako dinamikan eta ikasleengan eragina izatea. ETHAZIk proposatzen digun lanerako testuinguru horretan, jarduera digitalak lantzea izan da hartutako apustua.

LH_sintesia_3

Jarduera digital horiek material gehiena eta eraginkorrena irakasleen eskura ahalik eta erarik errezenean jartzea dute helburu. Zein gaitasun digital landuko den azaldu eta berau lantzeko proposamena ere barnebiltzen dute. Jarduera horiek, biltegi ireki batetan partekatzen dira Creative Commons lizentziapean.

3. Erreferentziak

  • Ferrari, A.; Brečko, B. eta Punie, Y. (2013). DIGCOMP: A Framework for Developing and Understanding Digital Competence in Europe. Hemendik jasoa: https://labur.eus/gkS5c
  • Future Classroom Toolkit The ‘Future Classroom Toolkit’ was developed within the EC-funded iTEC project (Innovative Technologies for an Engaging Classroom – FP7, Grant agreement Nº 257566) Hemendik jasoa: http://fcl.eun.org/toolkit
  • Karpati, A. (2011). UNESCO DIGITAL LITERACY IN EDUCATION Hemendik jasoa: https://labur.eus/dBBen
  • Eusko Jaurlaritza (2011). Ikastetxeetako teknologia heldutasunaren eredua. Hemendik jasoa: https://labur.eus/31iEf

Konpetentzia digitalak LHn eta DBHn

Hona hemen Josune Gerekak 2017-2018 ikasturtean HEZikt graduondokoaren bigarren moduluko Konpetentzia digitalen LHn eta DBHn izeneko ikasgaiari buruz egindako sintesia.

eki digitala TKonpetentzia digitalak, oinarrizko konpetentzia izanik, ikasle guztiei Ezagutzaren Gizartean moldatu ahal izateko baliabideak eskaini behar dizkie. Era berean, teknologia modu instrumentalean menderatzea baino gehiago izan behar du konpetentzia horrek; sarean dagoen informazioa kritikoki eta arduraz erabiltzeko gaitasuna eman behar du, eta bitarteko horietan modu sortzailean aritzekoa ere bai.

Eta nola garatu konpetentzia digitala hezkuntzan? IKTak ikas -arloetan txertatuz. Hau da, ikas- irakaskuntza prozesuan baliabide digitalak normaliza daitezen, horiek ikusezin bihurtzea da erronka nagusia, ikasgelako jardueretan txertatzea, ohiko eta eguneroko bihurtzeraino.

Eta zu Lehen Hezkuntzako edo DBHko irakasle bazina, nola txertatuko zenituzke IKTak zure ikas-arloan? Jakingo al zenuke ikas-arloko konpetentziekin batera konpetentzia digitala lantzen?

1. Informazio eta komunikazio teknologien bilakaera curriculumean

Konpetentzia digitalaren lanketaz hitz egiten hasi aurretik, Informazio eta Komunikazio Teknologiek (IKTek) Derrigorrezko Hezkuntzan izan duten bilakaeraren inguruan eta bere lanketarako bide egokienaz hausnartzea eskatuko da eta ondorengo iritzien inguruko hautua egitea:

Konpetentzia digitala lantzeko egokiena, eduki propioa duen “IKT” ikas-arloa definitzea da eta arlo hori Lehen Hezkuntzan eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan txertatzea.

Konpetentzia digitala ikas-arloen bitartez eta horietan integratuz landu behar da, ez modu espezifikoan soilik.

IKTen bilakaera

2. Konpetentzia digitalaren lanketaren adibidea EKI proiektuan: ikas-arloen arteko osotasuna

Ikastolen Elkarteak Euskal Curriculumaren markoaren baitan garatu duen EKI proiektuan konpetentzia digitalaren lanketa nola bideratu den azaltzen da modu oso laburrean. Bertan, aurretik aipatu bezala, konpetentzia digitala ikas-arloetan integratuz lantzen dela ikusten da eta ikas-arloen arteko osotasunari eman zaion garrantzia ere azpimarratzen da.

Osotasuna

Euskal Curriculuma, “ikaslearen irteera-profilean oinarritutako curriculuma” da. Irteera profila hobeto islatzen duten elementuak (beste osagaiekin batera) oinarrizko konpetentziak dira, hau da, bizitzarako beharrezkotzat jotzen direnak. Konpetentzia digitalak, oinarrizko konpetentzia izanik, ikasle guztiei Ezagutzaren Gizartean moldatu ahal izateko baliabideak eskaini behar dizkie.

Hori horrela, derrigorrezko hezkuntza amaitzen duen ikaslea profil horrekiko konpetente digitala izango da eta kultura digitalean aritzeko gaitua egongo da.

EKI proiektuaren markoan, etapa desberdinetarako irteera profila, Europako DIGCOMP-Digital Competence markoaren baitan zehaztu dugu bere bost dimentsioetan eraginez: Informazioa, komunikazioa, edukiak sortzea, segurtasuna eta arazoak bideratzea.

Lehen Hezkuntza eta DBHrako idatzitako irteera profilen dokumentuak eskaintzen zaizkio ikasleari eta taldeka horien arteko konparaketa egin behar dute.

Eta azkenik, EKI proiektua adibide moduan hartutako bertako IKT jarduera batzuk aztertzea eta sailkatzea eskatzen da. Jarduera horietan zein konpetentzia digital lantzen den eta zein mailatan identifikatu beharko da Jarduera horiek irakurri eta aztertzeko, IKASGUNE plataformara sartzeko aukera eskaintzen da.

Plataformaren helbidea: eki12.ikasgune.eus (erabiltzailea: demoikaslea01 / pasahitza: pasahitza)

Azkenik gogoratu, txantiloia osatua duzunean bere URLa gehitu behar duzula zereginean.

3. Erreferentziak

  • Ikastolen Elkartea (2012). Euskal Curriculuma: Hezkuntza eta Curriculum Proiektuaren Markoa. Donostia: Ikastolen Elkartea.
  • Ikastolen Elkartea (2012). Euskal Curriculuma: Markoaren eskema. Donostia: Ikastolen Elkartea.
  • Askoren artean (2012). Tendencias emergentes en educación con TIC. Barcelona: Associació Espiral, Educació i Tecnologia.
  • Area, Manuel (2015). “Reinventar la escuela en la sociedad digital. Del aprender repitiendo al aprender creando”, en Margarita Poggi (coord..). Mejorar los aprendizajes en la educación obligatoria: políticas y actores. Buenos Aires: IIPE-UNESCO.

Konpetentzia digitalen marko orokorra

Hona hemen Amaia Arroyok 2017-2018 ikasturtean HEZikt graduondokoaren bigarren moduluko Konpetentzia digitalen marko orokorra izeneko ikasgaiari buruz egindako sintesia.

keyboard-2930380_1920Bigarren moduluko lehenengo atalean, gainerako gaien oinarria lantzen hasi gara. Horretarako, Europa mailan, estatu mailan eta EAEn dauden egungo hezkuntza digitalaren gaineko erreferentzia garrantzitsuenak ezagutu ditugu. Horrez gain, konpetentzia hitzaren esanahi pedagogikoa argitzen saiatu gara, gainerako gaien oinarri dena konpetentzia digitalaren eremuan. Azkenik, geure konpetentzia digitalari buruz hausnartzeko bidea zabaldu dugu.

1. Konpetentzia digitala ulertzea: oinarri pedagogikoak eta erreferentziazko markoak

Konpetentzia digitalari buruz hitz egiten hasi aurretik, konpetentzia hitzaren esanahia argitzea komeni da, ikuspuntu pedagogikoa oinarri hartuta. Hezkuntza Sailak definizio hau jasotzen du, gure iparra izan behar dena:

Konpetentzia da “eskaera konplexuei erantzuteko eta zereginak egoki burutzeko ahalmena. Trebetasuna praktikoak, jakintzak, motibazioa, balio etikoak, jarrerak, emozioak eta gizartearen eta jokabidearen beste osagai batzuk elkarrekin mobilizatzea eskatzen du, ekintza ganorazkoa izan dadin”. (ELGA, DeSeCo, 2002).

Beraz, argi utzi behar dugu konpetentzia ez dela zerbait egiteko trebetasuna soilik, ezta lehia edo norgehiagoka ere. Beraz, konpetentzia digitala ez da gailuak erabiltzea soilik: haratago doa.

Azken hamarkadan, lan handia egin da konpetentzia digitala zehazte edo arautze aldera. Ondoko infografian, erreferentzia-marko azpimarragarrienak jaso ditugu:

KDren-marko-orokorrak
1. irudia: Konpetentzia Digitala: erreferentziazko marko orokorren kronograma (Arroyo Sagasta, A.)
Argi dagoena zera da: DIGCOMP markoa oinarri sendoa izan zen gainerako pauso guztiak emateko garaian, beraz, erreferentzia sendoena dela esan daiteke. Horregatik, bai INTEFek bai Heziberrik marko horretan oinarritzen dituzten beren proposamenak.
Print
2. irudia: Konpetentzia Digitalaren 5 eremuak (Arroyo Sagasta, A.)

2. Nork bere konpetentzia digitalari buruz hausnartzeko beharra

Irakasleak garen edo hezkuntzan lan egiten dugun heinean, gure ikasleek konpetentzia digitala garatzeko duten eskubideaz jabetu behar gara: curriculumak jasotzen duen eskubidea eta betebeharra da, beraz, ez da aukerazko kontua. Ezin diogu muzin egin, gustatzen ez zaigula edo abilak ez garela argudiatuz.

Hori dela eta, irakasleok eman beharko genukeen lehenengo pausoa da geure konpetentzia digitalari buruz hausnartzea: guk geuk garatu beharreko konpetentzia da, gure ikasleei laguntzeko bidean. Horretarako, oso tresna erabilgarria da IKANOS autodiagnostiko testa, baina abiapuntua besterik ez da: formazioa eta etengabeko prestakuntza dira benetako aliatuak.

3. Erreferentziak

  • Arroyo-Sagasta, A. (2017). Docentes y escuelas que aprenden en la Red: estudio sobre competencia digital, entornos personales de aprendizaje y entorno organizacional de aprendizaje de Arizmendi Ikastola (doktorego-tesia). UNED, España. Hemendik jasoa: https://labur.eus/JkRwl
  • Carretero, S.; Vuorikari, R. eta Punie, Y. (2017). DigCopmp 2.1: The Digital Competence Framework for Citizens with wight proficiency levels and examples of use, EUR 28558 en, DOI:10.2760/38842. Hemendik jasoa: https://labur.eus/MUgJb
    • Gaztelerara itzulpena: Román, A. (2017). Plan de Alfabetización Tecnológica de Extremadura. Competencia Digital. DIGCOMP 2.1. Hemendik jasoa: https://la-bur.eus/kqA2m
  • Berritzegune Nagusia (d.g). Irakasleen Konpetentzia Digitalaren mapa. Hemendik jasoa: https://labur.eus/Hxcwx
  • INTEF (2017): Marco Común de Competencia Digital Docente – Octubre 2017. Hemendik jasoa: https://labur.eus/PWuiL

Aplikazio digitalen araudia

Hona hemen Jon Altunak 2017-2018 ikasturtean HEZikt graduondokoaren lehen moduluko Aplikazio digitalen araudia izeneko ikasgaiari buruz egindako sintesia.

8231503306_e34dbafefb_zAplikazioak, sare sozialak eta komunikatzeko hainbat programa egunero erabiltzen ditugu, bai sakeleko telefonoan, ordenagailu edo beste hainbat gailutan eta aplikazio hauetan sarbidea izateko baldintza batzuk onartzera behartzen gaituzte. Orokorrean arau eta baldintza hauek ez dira irakurtzen ezta ezagutzen ere, eta horren ondorioz erabiltzaile askok ez ditu arauak askotan betetzen. Horrek egoera arriskutsuak pairatzeko aukerak gora egiten dute eta hauek anitzak dira. Esate baterako, pribatutasuna galtzea, erabilera desegokiak egitea edo egoera desatsegina pairatzea (sexting, ziberbullying, Stalking, grooming…. )

Hortaz, askotan arauak, lizentziak eta baldintzak nahigabe ez dira betetzen baina beste batzuetan araua bete gabe inongo ondorio jasotzeko pertzezioa izanik anomia egoera batera iristea erraza da eta are errazago komunikatzeko aukera ematen diguten teknologiekin.

Honek eramaten gaitu anomia digitalaren kontzeptura. Beste modu batean esan da: Interneten dauden on-line zerbitzu, plataforma digital, blog, wiki, txat, aplikazio (APPs), webgune eta sare sozial ugari eta askotarikoak erabiltzeko baldintzak , pribatutasun politikei nahita edo nahigabe arauak ez betetzeko joera izatea.

Anomia digitalaren ezaugarria nagusia da enpresek, estatuek eta/edo zerbitzu digitalek nahiz komunikazio zerbitzuek ezarritako arauei kasurik ez egitea, kasu gehientsuenetan, ez-betetze hori guztiz inkontzientea izanik, arauaren aurkako oposizio aktiborik gabe edo horien aurkako kritikarik edo errebeldiarik erakutsi gabe. Hots, ez dira arauak betetzen, eta axolagabetasun etikoa gaizki dagoen zerbait egitearen kontzientzia ez dagoen lekuan agertzen da; agian, arauak jartzen dituenak horretarako zilegitasunik ez duela iritzita edo zigorra jasotzeko arriskurik ez dagoelako (arrazoi nagusietako batzuk).

Horregatik Anomia digitala arazo bat bihur daiteke baldin eta hainbat eragile eta inplikatuak gauden hezitzaileok ez badugu ezer egiten. Adibidez: formakuntzan, erantzunkizunetan edo jarrera arduratsuak eta eredu izaten.

Bestela, etika axolagabetasunean eta “ez da ezer gertatzen” kontzientzia maila hedatuko da eta bereziki arreta gehiago ipini beharko genuke 13 urtetik beherako adingabeen artean; izan ere, gehienetan, zerbitzu horiek erabiltzen dituzte.

Gogoetarako galderak:

  • Zeintzuk dira eragile nagusien ardura eta zeregina?
  • Arauak gaizki planteatuta daude, eta aldatu behar dira, edo arau hauek gizarteak egiten duen erabilerara egokitu behar al dira?
  • Edo, haatik, gizarteak ez du betetzen ezarritakoa eta arau digitalak eta pribatutasun baldintzak bete beharko lituzke?
  • Prestakuntza eta hezkuntza guztiz beharrezkoak baldin badira bai araudia ezagutzeko, arriskuak saihesteko eta erabilera egokia egiteko, nork ez du ondo bete bere lana egoera honetara iristeko?